Kompetencje, które naprawdę mają znaczenie

Badanie zrealizowano w ramach projektu „Wspieranie dalszego rozwoju Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Polsce (ZSK 6)”, współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej (FERS 2021–2027). Jego celem jest lepsze dopasowanie edukacji do realnych potrzeb rynku pracy oraz wspieranie uczenia się przez całe życie.

Kompetencje społeczne to coś więcej niż „miękkie umiejętności”. To realna zdolność do działania w relacjach z innymi, łącząca wiedzę, umiejętności i postawy. Obejmują m.in. współpracę w zespole, komunikację, odpowiedzialność, refleksyjność, radzenie sobie ze stresem oraz gotowość do uczenia się.

Z tego powodu Uniwersytet WSB Merito Opole konsekwentnie rozwija praktyczne formy kształcenia, które pomagają studentom nie tylko zdobywać wiedzę, ale także sprawdzać się w realnych sytuacjach.

Pilotażowe badanie przeprowadzono wśród studentów pierwszego roku, kierunków Pedagogika oraz Administracja i Bezpieczeństwo Wewnętrzne, w ramach przedmiotu Metody Efektywnej Nauki. Kluczową rolę odegrała metodologia oparta na doświadczeniu, a nie wyłącznie na deklaracjach. Kompetencje weryfikowano poprzez obserwację: w warunkach rzeczywistych, symulowanych oraz prezentacje połączone z samooceną studentów. Takie podejście pozwoliło sprawdzić, jak studenci funkcjonują w praktyce - czyli w pracy zespołowej, komunikacji, realizacji zadań oraz prezentowaniu efektów swojej pracy.

Wyniki badania pokazują, że studenci pierwszego roku dysponują silnym potencjałem społecznym. Najwyżej ocenianą kompetencją była umiejętność współpracy w zespole, która jednocześnie okazała się głównym źródłem satysfakcji z realizowanych zadań. Studenci doceniają pracę zespołową i relacje, wykazują wysoką empatię i wrażliwość społeczną, są otwarci na różnorodność i doświadczenia innych, potrafią analizować własny proces uczenia się. Szczególnie pozytywnie wypadły kompetencje takie jak inteligencja emocjonalna, zdolność budowania relacji oraz autorefleksja – zwłaszcza w innowacyjnych przestrzeniach edukacyjnych, gdzie nauka opiera się na doświadczeniu.

Badanie pokazało również obszary, które wymagają dalszej pracy. Dotyczą one głównie odpowiedzialności, terminowości i autoprezentacji. Część studentów miała trudność z realizacją zadań zgodnie z wytycznymi, pracą zespołową w praktyce czy klarownym przedstawieniem efektów swojej pracy. 

Zauważalna była także różnica między subiektywną oceną własnych kompetencji a ich rzeczywistym poziomem, szczególnie w zakresie aktywnego słuchania, czytania ze zrozumieniem i selekcji informacji. To jednak naturalny etap rozwoju, zwłaszcza na pierwszym roku studiów. Co istotne, studenci już dziś dostrzegają znaczenie tych kompetencji w przyszłym życiu zawodowym i są gotowi je rozwijać.

Pilotaż jednoznacznie potwierdził, że najskuteczniej uczymy się przez doświadczenie. Edukacja w innowacyjnych przestrzeniach, oparta na symulacji, emocjach i realnym doświadczeniu, pozwala skutecznie rozwijać kompetencje, których nie da się sprawdzić testem czy egzaminem. 

Wyniki badania potwierdzają także, jak istotne w rozwijaniu kompetencji społecznych jest uczenie się poprzez doświadczenie. To właśnie praca projektowa, działania zespołowe, symulacje, case studies czy współpraca z otoczeniem społeczno‑gospodarczym pozwalają studentom realnie ćwiczyć komunikację, odpowiedzialność i współdziałanie – znacznie skuteczniej niż wyłącznie w warunkach tradycyjnej sali dydaktycznej. 

Co ważne, ten model kształcenia sprawdza się nie tylko na kierunkach pedagogicznych. Kompetencje społeczne rozwijane w praktyce są dziś kluczowe również w obszarach administracji, bezpieczeństwa czy zarządzania, gdzie praca w zespołach – zarówno stacjonarnych, jak i rozproszonych – jest codziennością rynku pracy.

Wnioski z badania będą wykorzystywane w dalszym rozwoju oferty dydaktycznej uczelni. Obejmują m.in.: poszerzenie oferty zajęć rozwijających kompetencje społeczne, częstsze wykorzystanie innowacyjnych przestrzeni edukacyjnych, mocniejszy nacisk na odpowiedzialność i terminowość, systematyczny trening aktywnego słuchania i pracy z informacją.

Jeśli Państwa redakcja jest zainteresowana zaproszeniem ekspert do rozmowy, zapraszam do kontaktu.